Tourism Logistics - โลจิสติกส์สำหรับการท่องเที่ยว

Welcome


Tourism
Logistics



CMSE
Conference



Journal EEQEL




คลังหนังสือ
Komsan
Suriya



















Nested Logit ตอนที่ 1 Print E-mail

ปิยะลักษณ์  พุทธวงศ์
15  มิถุนายน 2553



แบบจำลอง Nested Logit (Structured หรือ Sequential Logit) เป็นแบบจำลองหนึ่งที่ใช้ในกรณีที่ตัวแปรตามมีค่าจำกัด(Limited Dependent Variable) มากกว่าสองค่าเช่นเดียวกับแบบจำลอง Multinomial Logit แต่ในการใช้แบบจำลอง Multinomial Logit นั้นมีข้อสมมติที่สำคัญอย่างหนึ่งคืออัตราส่วนของความน่าจะเป็นสำหรับสองทางเลือกใดๆ ต้องไม่ขึ้นอยู่กับทางเลือกอื่นๆ       หรืออีก
นัยหนึ่งคือการมีทางเลือกเพิ่มขึ้น (หรือลดลง) จะไม่ทำให้อัตราส่วนของความน่าจะเป็นสำหรับสองทางเลือกใดๆ เปลี่ยนแปลงไป  เรียกข้อสมมตินี้ว่า Independence of irrelevant alternatives assumption (IIA)


ตัวอย่างที่นิยมใช้อธิบายคุณสมบัติ IIA คือการเดินทางระหว่างเมืองที่มี 2 ทางเลือกคือการเดินทางโดยรถยนต์ และการเดินทางโดยรถบัสสีแดง ทั้งสองทางเลือกมีความน่าจะเป็นที่จะถูกเลือกเท่ากับ 1/2 นั่นหมายความว่า      อัตราส่วนการเลือกใช้รถยนต์ต่อการเดินทางโดยรถบัสสีแดงเท่ากับ (1/2)/(1/2)=1 สมมติให้มีทางเลือกในการเดินทางมากขึ้น คือการเดินทางโดยรถบัสสีฟ้า       ซึ่งมีลักษณะอื่นๆ เหมือนกับรถบัสสีแดงทุกประการ ต่างกันเพียงสีของรถบัสเท่านั้น หากเป็นไปตามข้อสมมติ IIA ความน่าจะเป็นในการเลือกรถยนต์ รถบัสสีแดง และรถบัสสีฟ้า จะต้องเท่ากับ 1/3       ทั้งนี้เพื่อให้อัตราส่วนการเลือกใช้รถยนต์ต่อการเดินทางโดยรถบัสสีแดงเท่าเดิมคือเท่ากับ (1/3)/(1/3)=1     แต่อย่างไรก็ตาม    ในความเป็นจริงแล้วผู้ที่ใช้รถยนต์จะไม่หันมาเลือกใช้รถบัสเพิ่มขึ้น
เนื่องจากรถบัสสีฟ้ามีลักษณะเหมือนรถบัสสีแดงทุกประการ         ดังนั้นความน่าจะเป็นในการใช้รถยนต์น่าจะคงเดิมคือ 1/2
แต่ความน่าจะเป็นในการเลือกใช้รถบัสจะถูกแบ่งครึ่งระหว่างรถบัสสีแดงและรถบัสสีฟ้า     นั่นคือความน่าจะเป็นในการเลือกใช้
รถบัสสีละ 1/4 ซึ่งหมายความว่าอัตราส่วนการเลือกใช้รถยนต์ต่อการเดินทางโดยรถบัสสีแดงเท่ากับ (1/2)/(1/4)=2
ไม่เป็นไปตามข้อสมมติ IIA


จะเห็นได้ว่าข้อสมมติ IIA เป็นข้อสมมติที่เข้มงวด (Restrict) ดังนั้น McFadden(1973) และ Amemiya (1981) จึงได้เสนอว่าควรใช้แบบจำลอง Multinomial Logit ก็ต่อเมื่อทางเลือกต่างๆ มีความแตกต่างกันสูง หรือทางเลือกหนึ่งไม่มีลักษณะที่ทดแทนอีกทางเลือกหนึ่งได้ดี อย่างไรก็ตามถ้าหากไม่เป็นไปตามข้อสมมติ IIA แบบจำลองอันหนึ่งที่ถูกนำมาใช้เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาข้อสมมตินี้คือแบบจำลอง Nested Logit ซึ่งเป็นแบบจำลองที่เหมาะสมเมื่อการตัดสินใจมีลักษณะเป็นระดับขั้น (Amemiya, 1981; Cramer, 1991; Greene, 1995; Maddala, 1983 และ McFadden, 1981)
 

ในแบบจำลอง Nested Logit นั้น ทางเลือกต่างๆ จะถูกแบ่งเป็นกลุ่มย่อย (nest) โดยทางเลือกในกลุ่มย่อยเดียวกันจะมีลักษณะที่คล้ายคลึงกัน แต่ทางเลือกที่อยู่ต่างกลุ่มย่อยจะมีลักษณะที่แตกต่างกัน ในตัวอย่างรถบัสสีแดง การใช้แบบจำลอง Nested Logit อาจทำได้โดยการรวมทางเลือกรถบัสเข้าด้วยกัน ซึ่งจะทำให้ทางเลือกภายในแต่ละกลุ่มย่อยเป็นไปตามข้อสมมติ IIA      แต่สำหรับทางเลือกที่อยู่ต่างกลุ่มย่อยไม่จำเป็นต้องเป็นไปตามข้อสมมติดังกล่าว





 
นอกจากนี้ตัวอย่างการเลือกร้านอาหารในคู่มือการใช้โปรแกรม STATA น่าจะเป็นตัวอย่างที่ดีในการทำความเข้าใจแบบจำลอง Nested Logit สมมติให้ครอบครัวหนึ่งๆ ต้องการเลือกร้านอาหารสำหรับอาหารมื้อเย็น และในเมืองมีร้านอาหารจำนวน 7 ร้าน ซึ่งสามารถแบ่งร้านอาหารออกเป็น 3 ประเภทคือ ร้านอาหารจานด่วน 2 ร้าน ร้านอาหารสำหรับครอบครัว 3 ร้าน และร้านอาหารแบบหรูหรา 2 ร้าน เป็นไปได้ว่าที่ครอบครัวจะตัดสินใจเลือกประเภทของร้านอาหารก่อนแล้วจึงจะตัดสินใจว่าจะเลือกร้านอาหารใด จากรูปที่ 2 จะเห็นได้ว่าร้านอาหารที่ถูกจัดให้อยู่ในประเภทเดียวกันจะมีลักษณะคล้ายคลึงกัน      นั่นคือร้านอาหารในประเภทเดียวกันจะทดแทนกันได้ดีมากกว่าร้านอาหารต่างประเภท ในขณะที่เมื่อพิจารณาประเภทของร้านอาหารแต่ละประเภทก็มีลักษณะที่ค่อนข้างแตกต่างกัน









Link
  • Nested Logit  ตอนที่ 2  >>Link<<  
  • เอกสารทางวิชาการในเว็ปไซต์ของ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. ปิยะลักษณ์  พุทธวงศ์  >>Link<<
     




กลับสู่สารบัญ







 

เกี่ยวกับลิขสิทธิ์เนื้อหาในเว็บไซต์ิ์

ผู้เขียนไม่หวงห้ามที่ท่านจะคัดลอกบทความ บนเว็บไซต์นี้ไปใช้ในรายงานของท่าน  

แต่ขอความกรุณาเพื่อนนักวิชาการ เพื่อนผู้ทำเว็ปไซต์ 
น้อง ๆ นักเรียน นักศึกษา ทุกท่าน 
ได้โปรดเขียนอ้างอิงในรายงานของท่านตามหลักสากล

การไม่เขียนอ้างอิงดังกล่าวถือว่าละเมิดลิขสิทธิ์
และมีความผิดตามกฎหมาย  
 
 ขอขอบคุณทุกท่านมากครับ