Tourism Logistics - โลจิสติกส์สำหรับการท่องเที่ยว

Home เคล็ดลับวิจัย บริหารงานวิจัย การสร้างทีมเก็บข้อมูลภาคสนาม
Welcome


Tourism
Logistics



CMSE
Conference



Journal EEQEL




คลังหนังสือ
Komsan
Suriya



















การสร้างทีมเก็บข้อมูลภาคสนาม Print E-mail
คมสัน สุริยะ
18 มีนาคม 2553

 
ความลับในความสำเร็จของสถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ อยู่ที่ความสามารถในเรื่องการเก็บข้อมูลขนาดใหญ่ ไม่ว่านักวิจัยคนไหนที่ผ่านการทำงานกับทางสถาบันฯ ต้องได้ผ่านยุทธการเก็บข้อมูลแบบลืมวันลืมคืนมาแล้วทั้งสิ้น ซึ่งนั่นเป็นการบ่มเพาะนักวิจัยรุ่นใหม่ให้แกร่งพอที่จะรับไม้ต่อจากนักวิจัยรุ่นใหญ่
 
เมื่อขึ้นชื่อว่าเก็บข้อมูลภาคสนาม ใคร ๆ ก็คงคิดในใจว่าไม่อยากทำ   ผมก็หนักใจทุกครั้งเมื่อต้องทำ อุปมาเหมือนกับจะต้องออกไปรบอีกแล้ว 
 
แต่สนามรบนี้มีผู้ผ่านมามากมาย อาจารย์มิ่งสรรพ์เล่าให้ฟังอยู่เสมอเรื่องตอนไปเก็บข้อมูลการเดินเรือโดยสารว่ากระโดดจากเรือลำโน้นขึ้นเรือลำนี้ (ตอนสาว ๆ )   หรือเรื่องท้องแก่แต่ยังเก็บไปข้อมูลอยู่ในไร่ข้าวโพด เป็นต้น ทำให้นักวิจัยรุ่นใหม่ก็คงจะต้องอายหากไม่กล้าไปเผชิญหน้ากับการเก็บข้อมูลภาคสนาม
 
เมื่อต้องทำ เราก็ต้องเป็นผู้เด่นกลางสมร   ต้องเท่ห์ ต้องมั่นใจ ต้องฉลาด   ต้องอึด   ต้องยิ้มแย้มแจ่มใส   และต้องบ้า
 

ตั้งแต่เจ็ดปีที่แล้วผมลงเก็บข้อมูลเอง เรียนรู้ว่าชัยภูมิแบบไหนที่สะดวกพอที่คนจะยอมตอบแบบสอบถาม   แบบสอบถามที่พอดีควรจะยาวกี่หน้าใช้เวลาทำกี่นาที   คำถามแบบไหนที่เขาตอบได้และแบบไหนที่เขาไม่ตอบ   คนแบบไหนที่จะให้ความร่วมมือ  ถ้าจะง้อให้เขาตอบจะต้องคุยอย่างไร   ประโยคแรกที่จะพูดคืออะไร ประโยคลงท้ายจะว่าอย่างไร   ตอนที่เขาตอบอยู่เราควรจะไปอยู่ที่ไหน   แบบสอบถามบางอย่างเราต้องอยู่กับเขาเพื่อแนะนำหรือเผื่อเขาถามกลับมา บางอย่างก็ปล่อยให้เขาทำไปเองได้   แต่หากเขาตอบผิดหรือตอบไม่ครบเราจะทำอย่างไร วิ่งไล่ตามหรือปล่อยไป   ทุกอย่างนี้เรียนรู้จากการเก็บแบบสอบถามนับพัน ๆ ชุด 
 
ตอนออกไปเก็บแบบสอบถามต้องสร้างความรู้สึกว่าคนที่เราจะเข้าหาเป็นมิตรของเรา   ถ้าคุยดี ๆ เขาก็ต้องทำให้แน่นอน   ด้วยทัศนคติที่ดีทำให้หลาย ๆ ครั้งพบว่าคนตอบแบบสอบถามชอบ   หลาย ๆ ท่านถึงกับยื่นนามบัตรให้และชวนคุยกันอีกนาน 


การสร้างทีมวิจัยที่ดีจะต้องฝึกให้นักวิจัยในทีมเก็บข้อมูลจากแบบสอบถามเป็น   แต่กว่าจะเป็นเราต้องทำให้ดูเป็นตัวอย่างก่อน   ต้องไปด้วย ต้องให้เขาเห็นว่ามันเป็นไปได้   ต้องแนะนำว่าจะต้องพูดอะไร  แต่ละขั้นตอนต้องทำอย่างไร และถ้าถูกปฏิเสธจะต้องพูดว่าอย่างไร  
 

นักวิจัยเก่ง ๆ ในทีมของผมเริ่มแรกมากล้า ๆ กลัว ๆ กันทั้งนั้น   หรือแม้แต่ก่อหวอดนัดหยุดงานไม่ยอมไปเก็บข้อมูลในบางเวลาที่เขาคิดว่าเขาควรได้พัก แต่นั่นดันเป็นเวลาที่เราต้องทำงาน โดยเฉพาะเมื่อเก็บข้อมูลจากนักท่องเที่ยวที่เขามาเที่ยวในวันหยุด    ผมก็ต้องตำหนิไปว่างานก็คืองาน  จะมาหยุดทำงานอะไรเอาในเวลาที่เหมาะสมสำหรับการเก็บข้อมูลอย่างนี้       ทำตอนนี้แล้วจะให้พักยาว ๆ ทีหลัง   คนที่ยอมรับได้ก็ทำต่อไปจนกลายเป็นนักวิจัยใหญ่ คนที่ยอมรับไม่ได้ก็ลาออกไปเป็นเรื่องธรรมดา
 

ช่วงเวลาปริญญาตรีตอนปี 3    นักศึกษาจะได้เลือกสถานที่ฝึกงาน หนึ่งในทางเลือกก็คือสถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่   เราเน้นฝึกให้นักศึกษาเหล่านั้นได้ทดลองเก็บข้อมูลจริง   ในสภาพบรรยากาศจริง ในความรู้สึกเป็นทีมกันจริง ๆ   อยู่ในปัญหาจริง แก้ปัญหาจริง     ตอนแรกทุกคนก็แหยง ๆ จึงต้องมีพี่เลี้ยงและอาจารย์ไปทำให้ดูก่อนเป็นตัวอย่าง   แต่ทำไปเรื่อย ๆ ก็ชิน   เมื่อจบการฝึกงานแล้ว สถาบันฯ มักจะจ้างนักศึกษาเหล่านี้ทำงานพิเศษในการเก็บข้อมูลอีกเรื่อย ๆ เพราะถือว่ามีฝีมือพอสมควรแล้ว   นอกจากนั้นพวกเขาก็มักจะทำงานปริญญานิพนธ์ (Econ409) ของตัวเองได้ดีและจบเร็ว เพราะเข้าใจว่าแบบสอบถามจะเก็บอย่างไร   และมีทักษะพื้นฐานในการลงรหัสในคอมพิวเตอร์   เมื่อได้ไปเรียนต่อปริญญาโทก็ทำวิทยานิพนธ์เสร็จเร็ว เพราะจินตนาการได้ว่าจะเก็บข้อมูลจากใคร ที่ไหน เมื่อไร และอย่างไร เรียกว่ารู้แนวทางปฏิบัติมาเป็นอย่างดีแล้ว
 

ด้วยประโยชน์ของการฝึกเก็บแบบสอบถาม   ผมจึงอยากจะขยายการฝึกเข้าไปในวิชาระเบียบวิธีวิจัยทางเศรษฐศาสตร์ (Econ 408 ระดับปริญญาตรี) เอาแบบเล็ก ๆ น้อย ๆ ก็ยังดี ไม่จำเป็นต้องพิศดารมาก แต่ให้มีความรู้สึกว่าได้ออกไปพบปะกับคนที่ไม่รู้จัก แล้วพยายามหาทางให้เขาตอบแบบสอบถามให้ได้   โดยมีอาจารย์ทำให้ดูก่อน   
 
เมื่อได้ข้อมูลจากแบบสอบถามมาแล้วก็เอามาลงรหัสกัน นักศึกษาจะได้รู้ว่าแบบสอบถามของตัวเองพอเอามาลงรหัสแล้วยากไหม มีปัญหาอะไรไหม ถ้ามีปัญหาแล้วจะแก้อย่างไร   นอกจากนั้นจะได้ฝึกทำคู่มือลงรหัสแบบสอบถามด้วย 
 

คู่มือลงรหัสแบบสอบถาม เป็นเอกสารประกอบแบบสอบถามเพื่อบอกว่าข้อไหนจะต้องลงรหัสอย่างไร จะให้ลงเป็นตัวเลขหรือตัวอักษร   และเลขรหัสแต่ละเลขมีหมายความว่าอย่างไร   คู่มือนี้ต้องเก็บให้ดี โดยเก็บไว้ในโฟลเดอร์เดียวกับแบบสอบถามและข้อมูลที่กรอกลงไปใน Excel แล้ว   อย่าเก็บแยกกัน เพราะว่าจะหาย ถ้าหาไม่เจอในภายหลังแล้วก็จะไม่รู้แล้วว่าเลขรหัสต่าง ๆ ใน Excel หมายความว่าอย่างไร
 
 
โดยสรุปแล้ว   การฝึกนักศึกษาให้เก็บข้อมูลเป็นจะเพิ่มความเข้มแข็งในการสร้างฐานการวิจัยให้กับมหาวิทยาลัย   เพราะพวกเขาพร้อมที่จะออกไปเก็บข้อมูลจริงหากมีโครงการวิจัยมาจ้าง   มหาวิทยาลัยก็จะสามารถรับโครงการได้มากโดยที่ไม่ต้องกังวลว่าจะไม่มีกองกำลังสำหรับการเก็บข้อมูลภาคสนามมากพอ     นักศึกษาเองก็จะได้รายได้พิเศษระหว่างเรียนด้วย จากนั้นเมื่อพวกเขามีประสบการณ์มากขึ้นก็จะสามารถผันมาเป็นนักวิจัยในโครงการได้หลังจากสำเร็จการศึกษา   การสร้างทีมเก็บข้อมูลภาคสนามจึงเป็นปฐมบทของความสำเร็จทางการวิจัยของมหาวิทยาลัย
 
 
 
 
 
 
 







 

เกี่ยวกับลิขสิทธิ์เนื้อหาในเว็บไซต์ิ์

ผู้เขียนไม่หวงห้ามที่ท่านจะคัดลอกบทความ บนเว็บไซต์นี้ไปใช้ในรายงานของท่าน  

แต่ขอความกรุณาเพื่อนนักวิชาการ เพื่อนผู้ทำเว็ปไซต์ 
น้อง ๆ นักเรียน นักศึกษา ทุกท่าน 
ได้โปรดเขียนอ้างอิงในรายงานของท่านตามหลักสากล

การไม่เขียนอ้างอิงดังกล่าวถือว่าละเมิดลิขสิทธิ์
และมีความผิดตามกฎหมาย  
 
 ขอขอบคุณทุกท่านมากครับ