Tourism Logistics - โลจิสติกส์สำหรับการท่องเที่ยว

Home ตำราเรียน ทฤษฎีเกมส์ การทดลองครั้งแรกในชั้นเรียนทฤษฎีเกมส์
Welcome


Tourism
Logistics



CMSE
Conference



Journal EEQEL




คลังหนังสือ
Komsan
Suriya



















การทดลองครั้งแรกในชั้นเรียนทฤษฎีเกมส์ Print E-mail
คมสัน สุริยะ
13 พฤศจิกายน 2552
 
 
ผมได้มีโอกาสสัมผัสกับการทดลองในห้อง Lab ของชั้นเรียนทฤษฎีเกมส์แล้ว ห้องปฎิบัติการนี้ชื่อว่า  Goettingen Laboratory of Behavioral Economics  ซึ่งอาจารย์ผู้ควบคุมคือ อาจารย์ Claudia Keser เป็นลูกศิษย์สายตรงของ Reinhard Selten  นักเศรษฐศาสตร์รางวัลโนเบลรุ่นเดียวกับ John Nash, John Harsanyi  ในวันเปิดศูนย์ฯ อาจารย์ Selten ให้เกียรติมาเป็นผู้เปิดเอง  ผมจึงอยากจะนำประสบการณ์มาเล่าสู่กันฟัง
 

1. การจัดการ
 

ห้องปฏิบัติการสำหรับทฤษฎีเกมส์ที่คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกิร์ทธิงเก้นนี้  มีหน้าตาเป็นเหมือนคูหาเลือกตั้ง แยกเป็นห้องเล็ก ๆ ที่พอจะให้คน ๆ หนึ่งเข้าไปนั่งและใช้ชีวิตเล่นอยู่กับเครื่องคอมพิวเตอร์เป็นเวลาประมาณหนึ่งชั่วโมงครึ่ง ในนั้นจะมีโต๊ะ เก้าอี้ เครื่องคอมพิวเตอร์ แล้วก็มีม่านปิดมิดชิด








ก่อนที่จะเข้าไปเล่น อันดับแรกทุก ๆ คนจะมารวมกันที่ห้อง ๆ หนึ่ง อาจารย์จะแจกคู่มือการเล่นเกมส์เป็นกระดาษสองสามแผ่น ในนั้นระบุกติกาทุกอย่างไว้ชัดเจน และเป็นเทคนิคว่าอาจารย์ต้องอ่านออกเสียงให้ทุกคนได้ยินดัง ๆ หนึ่งรอบ ไม่อ่านก็ไม่ได้
 

จากนั้นทุกคนจะเข้าประจำคูหาของตัวเอง   เครื่องคอมพิวเตอร์จะให้ทำแบบทดสอบว่าเราเข้าใจกติกาถูกต้องไหม โดยมีคำถามมาให้ตอบทีละข้อ   มีตัวเลือกให้เลือก ก ข ค ง   ถ้าตอบถูกก็จะได้ตอบข้อต่อไป ถ้าตอบไม่ถูกจะต้องตอบใหม่จนกว่าจะถูก และถ้าใครตอบข้อไหนผิดก็ต้องเขียนลงไปในกระดาษทด เพราะถือว่าไม่เข้าใจข้อนั้น ก็ต้องบันทึกไว้กันลืม
 







เมื่อตอบคำถามครบแล้ว คอมพิวเตอร์จะรอจนกว่าทุกคนจะตอบเสร็จ   จากนั้นจะทำการสุ่มเลือกให้เราเป็นผู้เล่น A หรือ B   แล้วก็จะสุ่มจับคู่เรากับผู้เล่นฝั่งตรงข้าม เช่น ถ้าเราเป็น A ก็จะจับคู่กับ B แต่เราไม่รู้ว่าเรากำลังได้เล่นอยู่กับใคร และใครก็ไม่รู้ว่ากำลังเล่นอยู่กับเรา   อาจารย์จะไม่มีการเข้ามาดูเราเลย ทุกอย่างทำอยู่ลับ ๆ หลังม่าน 


เกมส์จะรอจนกว่าทุกคนจะพร้อม เมื่อนั้นก็จะเริ่มรอบแรก ก็จะมีช่องมาให้เรากรอกตัวเลขที่เราตัดสินใจ   เช่น 0 ถึง 10  แล้วก็กด OK  
 

คอมพิวเตอร์จะรอจนกว่าผู้เล่น A ทุกคนเล่นครบ แล้วก็จะประมวลข้อมูลส่งไปให้ B    จากนั้นผู้เล่น B ก็จะตัดสินใจบ้าง   แล้วคอมพิวเตอร์ก็จะรอจนกว่าผู้เล่น B ทุกคนเล่นครบ แล้วส่งข้อมูลมาให้ A   คอมพิวเตอร์จะทำอย่างนี้อยู่ 20 รอบ ก็จะจบ
 

หลังจากจบเกมส์แล้ว คอมพิวเตอร์จะคิดคะแนนที่เราได้แล้วเปลี่ยนเป็นเงินจริง ๆ ให้   อาจารย์บอกว่าเราจะต้องเล่นเกมส์โดยมี Incentive (แรงจูงใจ) ที่เป็นเงินจริง ๆ เท่านั้น ถึงจะเล่นได้อย่างถูกต้อง ไม่อย่างนั้นจะเล่นมั่ว ๆ ซึ่งทำให้ผลการทดลองนำไปใช้อ้างอิงไม่ได้
 

จากนั้นระหว่างที่เจ้าหน้าที่กำลังเตรียมเงินบรรจุซองมาให้เรา ก็จะมีกระดานสนทนาปรากฎขึ้นมาหน้าจอ ทำให้เราสามารถเขียนพูดคุยกับผู้เล่นคนอื่นได้   บ้างก็วิจารณ์เกมส์ บ้างก็พยายามถามว่าใครคือคู่ของตน แต่ทั้งหมดจะถูกบันทึกไว้ และอาจจะให้ผู้เล่นรอบต่อไปอ่านก่อนเล่นด้วย   การสนทนาให้เวลา 15 นาที
 

ก่อนจบจะมีแบบสอบถาม ซึ่งประกอบด้วยคำถามดังต่อไปนี้
 

  • กลยุทธ์ของคุณที่ผ่านมาเป็นอย่างไร
  • ทำไมคุณถึงทำอย่างนั้น
  • หากให้เล่นต่อไปอีก 10 รอบ คุณจะเล่นอย่างไร
  • หากให้เริ่มเล่นใหม่เป็นผู้เล่นฝ่ายเดิม คุณจะเล่นอย่างไร
  • หากให้เริ่มเล่นใหม่เป็นผู้เล่นอีกฝ่าย คุณจะเล่นอย่างไร
  • คุณคิดว่าผู้เล่นฝ่ายใดได้เปรียบกว่ากัน
 

เมื่อตอบแบบสอบถามเสร็จ ก็ถือว่าจบการทดลอง   อ้อ  ทุกคนอย่าลืมรับเงินด้วย  ตรวจสอบให้ถูกต้องว่าครบถ้วนตามหรือไม่  คนได้เงินมากก็สบายไปครับ  ใครได้น้อยหน่อยก็จ๋อยกันตามระเบียบ
 
 
 

2. ธรรมชาติของเกมส์
 

สิ่งที่ผมสังเกตเห็นคือ เกมส์จะต้องเป็นการตอบสนองกันระหว่างคนจริง ๆ   คือ ต้องมีอย่างน้อยสองคนที่เล่นเกมส์ด้วยกัน เราจะไม่ทำการทดลองที่คน ๆ เดียวสามารถนั่งเล่นอยู่กับตัวเองได้เหมือนเกมส์คอมพิวเตอร์ทั่วไป แต่มันคล้ายเหมือนเกมส์ออนไลน์มากกว่า คือ คนต้องเล่นกับคน
 

เกมส์ต้องมี Payoff  (ผลได้เสีย) ที่เห็นชัดเจนและเข้าใจง่าย   ผู้เล่นสามารถตัดสินใจได้ด้วยข้อมูลนั้น 
 

เกมส์ต้องมีกติกาที่ชัดเจน อะไรทำได้ และอะไรทำไม่ได้ รวมทั้งเป้าหมายที่ชัดเจนว่าต้องการให้ผู้เล่นแต่ละคนบรรลุอะไร
 

ก่อนจะเล่น  อย่าให้คนเล่นรู้ว่าเกมส์นั้นชื่ออะไร  เพราะเขาจะรู้ว่าต้องเล่นอย่างไร   ดังนั้นจึงต้องปิดไว้เป็นความลับ
 

 
 
3. เกมส์ที่เล่น
 


เกมส์ที่ผมเล่นครั้งแรกนี้กติกามีอยู่ว่า ผู้เล่น A มีเงินอยู่ 10  บาท จะแบ่งให้ B กี่บาทก็ได้ หรืออาจจะไม่แบ่งให้เลยก็ได้   แต่ถ้าให้เท่าไรแล้ว B จะได้เท่ากับสามเท่าของเงินจำนวนนั้น (ผู้จัดเกมส์เป็นคนออกส่วนต่างให้)  จากนั้น B  จะตัดสินใจว่าจะแบ่งเงินกลับคืนให้ A เท่าไร แต่ไม่มากไปกว่าที่ได้รับมา หรืออาจจะไม่ให้เลยก็ย่อมได้  ในมือของ B ก็มีเงินตั้งต้นอยู่ต่างหากอีก 10 บาท  ซึ่งเงินก้อนนี้จะแบ่งให้ A ไม่ได้
 

แต่ละรอบจะเป็นอย่างนี้ไปเรื่อย ๆ   เงินตั้งต้นจะมีให้ใหม่ทุกรอบสำหรับทั้ง A และ B ฝ่ายละ 10 บาท  และ A ก็แบ่งให้ B ได้ไม่เกิน 10 บาทนี้เท่านั้น  เราจะไม่ทำอะไรเลยกับกำไรที่สะสมมาเรื่อย ๆ


กำไรของ A ในแต่ละรอบจะเท่ากับ เงินตั้งต้น ลบ เงินที่แบ่งให้ B บวก เงินที่ B แบ่งกลับคืนมาให้  เช่น หาก A ให้ B เท่ากับ 10 ทั้งหมดเลย แล้ว B แบ่งคืนมาให้ 15 กำไรของ A ในงวดนั้นจะเท่ากับ 10 ? 10 + 15 = 15
 

กำไรของ B จะเท่ากับ เงินตั้งต้น บวก สามเท่าของเงินที่ A ให้ ลบ เงินที่ให้คืน A    จากตัวอย่างที่ผ่านมา กำไรของ B จะเท่ากับ 10 + 30 -15 = 25
 

เล่นกันอย่างนี้ไป 20 รอบ   ไม่มีใครแพ้ใครชนะ  มีแต่ใครได้เงินกลับบ้านเท่าไร  เพราะ 100 บาทในเกมส์จะเท่ากับ  50 บาทจริง  สมมติว่าเราเล่นได้ 200 บาท  เราก็ได้เงินใส่ซองกลับบ้าน 100 บาทถ้วน



ใครนึกสนุกอยากลองเอาไปเล่นดูก็ได้นะครับ   แล้วเอาไว้ผมค่อยมาเฉลยว่าเกมส์นี้ชื่ออะไร  ควรจะลงเอยอย่างไร  และความรู้ที่ได้จากผลการทดลองจะเอาไว้ประดิษฐ์เป็นกลไกอะไร  เอาไว้รอไปเฉลยกันที่ มช. ละกันนะครับ  เดี๋ยวถ้ารู้ก่อนแล้วจะหมดสนุก  



คำเฉลยรับรองได้ว่าเหนือความคาดหมาย  เพราะพอเห็นอาจารย์เฉลยแล้วผมก็ถึงกับอึ้งเหมือนกันว่าเขาจริงจังกับการทดลองมาก  ตอนเล่นเหมือนเล่นไปงั้น ๆ  แต่ผลการทดลองนั้นตั้งใจเอาไปประดิษฐ์เป็นเครื่องมือพิสดารอย่างหนึ่ง (ประเภทที่อาจารย์ไกรศรเรียกว่า Mechanism designในโครงการยักษ์ใหญ่ที่ชื่อว่า EU project   ฝรั่งเขาเอาจริงนะครับ  ไม่ทำอะไรให้ผ่านไปเฉย ๆ





Andreas Markst?dter  (อังเดรส์ มาร์กชเต๊ดเท่อร์) ผู้จัดการของแล็ป





เกมส์อย่างนี้และอีกหลายอย่าง  นักศึกษาคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จะได้เล่นแน่นอน รอผมกลับไปนะครับ 
เราจะเปิดเป็นห้องปฎิบัติการทฤษฎีเกมส์แห่งแรกในประเทศไทย  สาขาสายตรงของ Rienhard Selten




นักศึกษามหาวิทยาลัยอื่นถ้าอยากเล่นก็ยินดีต้อนรับครับ  ขอให้เขียนโครงการให้อาจารย์พามาเป็นหมู่คณะ  แล้วมาใช้สถานที่ที่ศูนย์การวิเคราะห์เชิงปริมาณ คณะเศรษฐศาสตร์ มช.  ซึ่งอาจต้องมีค่าใช้จ่ายนิดหน่อยนะครับ  แต่รับรองว่าทั้งสนุกและได้ความรู้  คุ้มค่าแน่นอน
 
 



คมสัน กับ มาร์ติน ชมิดท์  (Matin Schmidt)  โปรแกรมเมอร์ของแล็ป





ป้ายเชิญชวนให้เข้ามาสมัครเล่นเกมส์ติดอยู่หน้าห้อง Prof. Keser





คมสัน กับเพื่อนร่วมรุ่นที่เรียนวิชาทฤษฎีเกมส์ด้วยกัน







Link


  • พื้นฐานทฤษฎีเกมส์  (Link)
  • ได้เรียน Game Theory กับลูกศิษย์ของนักเศรษฐศาสตร์รางวัลโนเบล  (Link)
  • การทดลองทฤษฎีเกมส์ ถ้าทำไม่ถูกจะกลายเป็นเพียงการทดสอบทัศนคติต่อความเสี่ยง (Link)
  • การทดลองทฤษฎีเกมส์ สำหรับเศรษฐศาสตร์การพัฒนาและเศรษฐศาสตร์การจัดการ (Link) 
  • สถิติสำหรับการทดลองทฤษฎีเกมส์ (Link)
  • ภาพบรรยากาศวันเปิดศูนย์  G?ttingen Laboratory of Behavioral Economics  ซึ่ง Reinhard Selten ให้เกียรติมาเป็นประธาน  (ผู้ชายสูงอายุ ผมขาว ใส่แว่นตา ในรูปที่ 5) (Link)






 

เกี่ยวกับลิขสิทธิ์เนื้อหาในเว็บไซต์ิ์

ผู้เขียนไม่หวงห้ามที่ท่านจะคัดลอกบทความ บนเว็บไซต์นี้ไปใช้ในรายงานของท่าน  

แต่ขอความกรุณาเพื่อนนักวิชาการ เพื่อนผู้ทำเว็ปไซต์ 
น้อง ๆ นักเรียน นักศึกษา ทุกท่าน 
ได้โปรดเขียนอ้างอิงในรายงานของท่านตามหลักสากล

การไม่เขียนอ้างอิงดังกล่าวถือว่าละเมิดลิขสิทธิ์
และมีความผิดตามกฎหมาย  
 
 ขอขอบคุณทุกท่านมากครับ